Warto przyjrzeć się także w jaki sposób to wykonuje. Zdjęcia są wydrukowane. Tablica magnetyczna ułatwia zmianę ich położenia. Na ścianie panuje porządek – nic nie odwraca uwagi od zdjęć.

Dlaczego to takie trudne? Jak ułożyć interesujący reportaż?

Po pierwsze: klasyczne zasady komponowania reportażu
Reportaż to inaczej relacja z określonych wydarzeń. Składać się powinien z początku, punktu kulminacyjnego oraz zakończenia (narracja). Jego budowa powinna opierać się o 3 typy zdjęć:

A. Plan ogólny

Przedstawienie miejsca lub kontekstu sytuacji, której dotyczą zdjęcia. Najlepiej jeżeli reportaż zaczyna się od takiego zdjęcia lub ewentualnie jeżeli jest ono na drugiej pozycji. Plan ogólny nie powinien wystąpić drugi raz (o wyjątkach później – teraz mowa o klasycznych zasadach).

B. Temat główny

Właściwe przedstawienie tematu, ciaśniejszy kadr skupiający się na ograniczonej ilości planów. Tego typu zdjęcia powinny z reguły stanowić 80% zawartości reportażu.

C. Detal, zbliżenie

Ciasny portret lub jakiś przedmiot ciasno skadrowany. Jeden do dwóch planów.

Jeżeli chcesz, aby Twoi znajomi z zainteresowaniem przejrzeli rodzinne albumy lub zdjęcia ze ślubu, to ułóż z nich reportaże po 3-15 zdjęć każdy według klasycznych zasad. Tyle Tobie wystarczy, reszty nie musisz czytać.

Natomiast jeżeli chcesz ułożyć profesjonalną historię dla gazety, na wystawę, bądź do konkursu, to zasady klasyczne są… do bani! Dlaczego? Spójrz na 3 wybrane wyżej zdjęcia. O czym to jest reportaż? O szkole? O otwarciu sali gimnastycznej? Tylko ja wiem, że to szkoła, w której schronienie znalazły ofiary powodzi. Nuda, nuda i jeszcze raz nuda!

Chcąc skomponować ciekawy współczesny reportaż należy stosować więcej zasad:

Zmieniaj chronologię (ale nie oszukuj)
Ile reportaży można ułożyć z 5 zdjęć? Jeden? Dwa? Nie – aż dwadzieścia pięć. Zmiana położenia jednego zdjęcia często wywraca do góry nogami interpretację całej historii. Prosty przykład:

Reportaż nr 1 – „Woda przybiera”

Widać zaporę z worków i dwie osoby, które zapewne je też układały. Domyślamy się, że to przygotowania na przyjście fali powodziowej. Na kolejnym zdjęciu woda dociera. Zapora zapewne zawiodła skoro dom jest zalany.

Reportaż nr 2 – „Woda opada”

Widzimy powódź, zalany dom. Na drugim zdjęciu wody jest mniej. Dwie osoby przyglądają się. Opadającej wodzie? Chyba tak, jest jej mniej przecież.

Wyobraź sobie pożar jakiegoś wieżowca. Fotografujesz to zdarzenie, płomienie, strażaków. Po ugaszeniu pożaru jeden ze strażaków wynosi kobietę z budynku. Niesie ją na rękach, aby nie zamoczyła sobie nóg od stojącej wszędzie wody. Wystarczy takie zdjęcie wstawić między dwa inne z buchającymi płomieniami, a oglądający odniesie wrażenie, że strażak wyniósł tę niewiastę wprost z piekła ratując jej życie. I tym prostym zabiegiem stworzyliśmy bohatera…

Sterując kolejnością można zatem manipulować faktami. Rzetelny fotograf dokumentalny stara się zachować obiektywizm. A manipulacja chronologią jest niedopuszczalna za wyjątkiem 2 przypadków:

a) Nie ma to wpływu na historię
Na przykład fotografujemy przez dwa tygodnie pracę policjantów. Przedmiotem zainteresowania jest ich praca jako taka. A nie to co się zmieniło przez okres fotografowania.

b) Robimy to świadomie
Wyobraź sobie reportaż o zmarłych znanych sportowcach. Pokazujemy na przemian najpierw ich groby, a potem jakieś zdjęcie z ich przeszłości. Zabieg celowy, rozpoznawalny przez odbiorcę.

Nie powtarzaj (miejsc, sytuacji, scen)

Obydwa zdjęcia dotyczą podobnej sytuacji i miejsca. Trzeba zdecydować się na jedno.

Opowiedz coś nowego
Mariusz Forecki podczas oceniania zdjęć często wypowiada „ale to już wiemy, tu nie ma nic nowego!„. I ma rację.

Reportaż o procesji Bożego Ciała można wykonać na setki sposobów: o ludziach, o księżach, o dzieciach, o kwiatach, o atmosferze. Gwint, aby do kosza wyrzucać wszystko co sztampowe i znajome. Ksiądz niosący monstrancję – znamy taką scenę – kosz. Dzieci rzucające kwiaty w procesji – znamy taką scenę, kosz. Ale dzieci rzucające kwiaty dla zabawy po zakończeniu procesji, to było coś nowego, odkrywczego, za co został nagrodzony Tomasz Tomaszewski. Sam wybór tematu też ma znaczenie – im bardziej popularny, tym większa konkurencja i mniejsza szansa na wyróżnienie się.

Już wiemy jak wygląda wyładunek darów. Dziewczyny, które przyjechały z nimi w naczepie, to coś nowego...

Rytm 111222. To mogłyby być 2 różne reportaże.

Rytm 121212. Dwa miejsca akcji, ale jeden reportaż. W tym przypadku ten rytm lepiej łączy zdjęcia.

Warto przestawiać zdjęcia i eksperymentować. Najpopularniejsze „rytmy” układania zdjęć w reportażu to: 111111, 121212, 111222, 123123, 112211.

Utrzymaj narrację, nawet kosztem eliminacji zdjęć
Zdarza się, że pracując nad materiałem, wykona się GENIALNE zdjęcie. Tak świetne, że dostałoby nagrodę Word Press Photo. Problem polega na tym, że taka fotografia często NIE PASUJE do pozostałych… Reportaż musi opowiadać o jednym temacie, posiadać narrację związaną tylko z wybranym tematem.

W jednym z konkursów fotograficznych wyróżniony został reportaż o kontenerach i mieszkających w nich żołnierzach na misji. Jak wypowiadał się ktoś z członków jury – mógł on wygrać pierwsze miejsce, gdyby tylko autor pominął w reportażu jedno zbędne zdjęcie.

Uspójnij kadrowanie
Najlepiej zdecyduj się dla wszystkich zdjęć na:
- poziome kadry (lub pionowe),
- te same proporcje kadrowania (np. 5×3).

Pionowy kadr nie pasuje do pozostałych, burzy spójność reportażu

Maksymalnie 7 zdjęć
Uważam, że 5-7 zdjęć, to optimum. Taka ilość pozwala stworzyć narrację, ale nie przynudza odbiorcy. Wymusza dyscyplinę – trzeba odrzucić przeciętne zdjęcia. W regulaminach konkursów fotograficznych jest wymóg ograniczenia długości reportażu z reguły do 6-7 klatek.

Utrzymaj uwagę

Pierwsze, trzecie i ostatnie zdjęcie są najważniejsze

Rolą trzeciego zdjęcia jest utrzymanie zainteresowania. Sprawienie, aby reportaż był oglądany dalej. Ostatnie natomiast ma być ostatecznym potwierdzeniem wysokiej jakości materiału, ma skłonić do oceny „wow! ale ten reportaż był dobry!”.

Uspójnij kolory
Wykonując reportaż w różnych porach dnia, miejscach i oświetleniu uzyskamy odmienną kolorystykę i styl. To może zaburzyć spójność reportażu. Czasami jedno zdjęcie tak bardzo odbiega wizualnie od pozostałych, że trzeba z niego zrezygnować. Nawet jeżeli jest bardzo ciekawe.

Wykonane przy sztucznym oświetleniu. Każde z nich ma inną barwę światła. Uwagę rozpraszają ostre kolory - czerwony i niebieski. Z drugiej strony zdjęcia kolorowe wydają się być żywsze i bardziej naturalne. Postacie na zdjęciu nr 3 mają ZBYT ŻÓŁTE twarze w stosunku do innych zdjęć

Innym rozwiązaniem tego problemu może być konwersja do czerni i bieli:

Po konwersji do czerni i bieli udaje się uzyskać spójność wizualną, brak różnic w kolorach. Przy okazji pozbywamy się rozpraszających barw, można skupić się na ruchu ćwiczących Chińczyków.

Eskimos musi zrozumieć

Jeżeli chcesz, aby zdjęcia trafiły do szerszej publiczności, to unikaj symboli i tekstów, które będą zrozumiałe tylko dla Twoich rodaków. Każdy kto obejrzy reportaż powinien zrozumieć o co w nim chodzi – bez względu na to, czy to eskimos, hindus czy nigeryjczyk. Zdjęcie obok chciałem dodać do reportażu o powodzi, wydawało się „inne”, przyjemne. Ale z tego błędu wyprowadził mnie kolega. Co to jest STRAŻ? Skąd taki eskimos ma to wiedzieć?

Pułapka – zdjęcia, które się Tobie podobają

Na zdjęciu obok przedstawione są 2 plany (wnętrze wozu oraz teren powodzi). Dodatkowo dzięki „pomysłowemu, genialnemu skadrowaniu przez fotografa” udało się w lusterku uchwycić wzrok strażaka. „Co za pomysłowe zdjęcie! Muszę je dodać do reportażu„. I tu tkwi pułapka „emocjonalnej samooceny”.

Jeżeli wykonanie jakiegoś kadru kosztowało Ciebie dużo starania lub jest efektem wysilenia Twoich szarych komórek, to bądź wobec niego szczególnie krytyczny. Sprawdź czy spełnia wszystkie wymogi komponowania reportażu. Jeżeli nie, to wywal śmiało. W przypadku braku śmiałości poznaj opinię innych osób.

Na końcu każdy reportaż warto skonfrontować w mniejszym gronie przed upublicznieniem. Najlepiej jeżeli oceni je inny znajomy fotograf. Fora dyskusyjne, to nie jest dobre miejsce do selekcji zdjęć – internauci najchętniej zostawiają tylko te z ładnymi paniami, to spłaszcza narrację. ;-)

Jak trafić do parku? Patrz w niebo i wypatruj „UFO”. Chińczycy uwielbiają nocą puszczać podświetlane lampkami latawce. Efektowny pomysł.

Życie codzienne w Indiach. Zdjęcia zrobione w Delhi, Mandawie, Jaipurze, Agrze oraz małych wioskach. Zapraszam do galerii.

Podróż do Delhi trwała 12 godzin z przesiadką na samolot w Helsinkach. Stolica Indii przywitała nas podmuchem żaru. 43 stopnie Celsjusza. W nocy temperatura nie spada poniżej 30. Pierwsza noc bezsenna.

W Delhi mieszka ponad 10 mln mieszkańców(!). To najbardziej „zachodnie” miasto Indiach. Ale wpływy naszej kultury widoczne są bardziej w telewizji indyjskiej niż na ulicy. Pełna egzotyka. Im dalej od „New Delhi”, tym ciekawiej.

Bogactwo ściera się ze skrajną biedą na każdej ulicy. Bezdomni śpią na kartonie lub gołym betonie. Jest tak gorąco, że łóżko zbędne. Ich majątek stanowi często jedynie pusty garnek i to co mają na sobie.

„Prywatna inicjatywa” wśród hindusów jest wyjątkowo aktywna. To nie Egipt, Włochy czy Maroko, gdzie w największy upał życie spowalnia. W Indiach każdy coś robi, gdzieś się śpieszy. Masz brzytwę? Możesz być golibrodą. Masz klej? Zaoferuj usługi wulkanizacyjne. Nie masz nic? Wynajmij za 20 rupii dziennie rikszę i woź ludzi.

Niezwykle poczuliśmy się zwiedzając Jama Masjid – największy meczet w Indiach. Tydzień wcześniej oglądaliśmy reportaż na Discovery o tym miejscu, a teraz tu jesteśmy. Chłoniemy atmosferę poranka w Delhi…

Po zwiedzaniu nie marnujemy czasu – wskakujemy na rikszę i za 100 rupii (5 zł) jeździmy po bocznych uliczkach starego miasta. Pomimo iż krowy są masowo wywożone poza stolicę Indii, to spotykamy je ciągle i wszędzie.

Zdjęcia w galerii nr 1.

Odstawiamy bagaże w hotelu i ruszamy do centrum. Najlepszym środkiem transportu na większe odległości jest zielono-żółta motoriksza. Są wszędzie. Wystarczy na chwilę przystanąć przy ulicy i od razu jakaś podjeżdża.

Przed skorzystaniem z motorikszy konieczne jest wynegocjowanie ceny przejazdu. Kwota wyjściowa to z reguły 300-400 rupii. Reakcja na to powinna być tylko jedna. Grymas na twarzy i zwrot na pięcie w przeciwną stronę. Cena natychmiast spada do 200 rupii. „It`s to much – we can give you 60”. Po usłyszeniu kwoty rikszarz odwdzięcza się pięknym, wyuczonym grymasem. Tłumaczy, że tam gdzie chcemy jechać jest daleko, przekonuje, że zgodzi się tylko na 200… Wtedy kończymy rozmowę i idziemy do przodu „rozglądając się” za kolejną rikszą. Cena natychmiast spada do 80 rupii (ok. 4 zł). Wsiadamy.

Dowiedzieliśmy się, że za przejazd na odległość do 10 km hindusi płacą 50 rupii. Ale ta cena jest nieosiągalna dla turystów. Dla nas to bez znaczenia – targujemy się za każdym razem tylko dla przyjemności. :-)

W mieście należy koniecznie zejść z głównych traktów do bocznych uliczek. Ma to kilka zalet. Po pierwsze uwalniamy się od naganiaczy. Po drugie tylko w ten sposób można poznać w pełni autentyczne życie w Indiach. Po trzecie ludzie nie widują tam prawie nigdy turystów. Są bardziej zainteresowani i otwarci. Łatwiej ich zagadać, porozmawiać, liczyć na zaproszenie.

Zainteresowani przystajemy obok sprzedawcy miejscowego przysmaku – liści bananowca, które wypełnia się różnymi dziwnymi składnikami. Sprzedawca częstuje nas srebrnymi kuleczkami. Dominika nie jest do nich przekonana. Ja próbuję widząc, że inni ludzie też je spożywają. W ustach pojawia się smak cukierków miętowych spryskanych tanim damskim perfumem. Po kilku minutach świat trochę wiruje w głowie. Myślę, że to od upału. Wieczorem dowiadujemy się, że poczęstowano nas lokalnym halucogennym narkotykiem.

Kolejnego dnia wjeżdżamy na słoniu do fortu Agra. Piękne miejsce, pocztówkowe widoki. Na ścianach pałacu małe lusterka. Mieszkańcy pałacu wierzyli, że chronią przed złymi duchami. Po prostu jak taki duch zobaczy swoje odbicie w lusterku, to się wystraszy i ucieknie.

Pałac Wiatrów najlepiej obejrzeć o dwóch różnych porach dnia. Zmienia wtedy kolor fasady – inaczej padają promienie słońca. Pałac znajduje się w samym centrum.

Po powrocie do Polski dociera do nas informacja o zamachach bombowych w Jaipurze. Zginęło 80 osób (sami hindusi). Bomby wybuchły w centrum na kilku ulicach, także pod Pałacem Wiatrów. Tam gdzie chodziliśmy kilka dni temu… Mamy nadzieję, że nic się nie stało ludziom, których poznaliśmy… Zdjęcia w galerii nr 3.